کوروش کبیر، بنیانگذار سلسله هخامنشی، یکی از برجستهترین شخصیتهای تاریخ ایران و جهان است. او نهتنها بهعنوان یک فرمانده نظامی موفق شناخته میشود، بلکه بهخاطر سیاستهای انسانی و احترام به حقوق ملتها، جایگاه ویژهای در تاریخ دارد.
تولد و خانواده
کوروش در حدود سال ۵۸۰ پیش از میلاد در سرزمین انشان به دنیا آمد. پدرش کمبوجیه یکم، پادشاه انشان، و مادرش ماندانا دختر آستیاگ، پادشاه ماد بود. این پیوند خانوادگی زمینهای برای قدرتگیری کوروش فراهم کرد.
آغاز سلطنت
پس از درگذشت پدر، کوروش در سال ۵۵۹ پیش از میلاد به سلطنت رسید. او ابتدا علیه مادها قیام کرد و با پیروزی در نبرد ۵۴۹ پیش از میلاد، پایههای حکومت هخامنشی را بنا نهاد. این پیروزی آغازگر گسترش قلمرو ایران شد.
فتوحات مهم
- فتح لیدیا و آسیای صغیر: کوروش با شکست کرزوس، پادشاه لیدیا، نفوذ ایران را تا مدیترانه گسترش داد.
- فتح بابل: در سال ۵۳۹ پیش از میلاد، کوروش بدون خونریزی وارد بابل شد و با احترام به آیینها و آزادی اقوام، شهرت جهانی یافت.
- گسترش امپراتوری: قلمرو هخامنشی از رود سند در شرق تا مرزهای یونان در غرب امتداد یافت.
منشور حقوق بشر کوروش
استوانه کوروش، که در بابل کشف شد، بهعنوان نخستین سند حقوق بشر شناخته میشود. در این متن، آزادی اقوام و احترام به باورهای دینی مردم مورد تأکید قرار گرفته است.
مرگ و آرامگاه
کوروش در حدود سال ۵۳۰ پیش از میلاد در نبردی کشته شد و در پاسارگاد، آرامگاهی ساده اما باشکوه برای او ساخته شد. این اثر در سال ۲۰۰۴ میلادی در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت شد.
میراث جاودان
کوروش کبیر نهتنها یک فاتح بزرگ، بلکه نماد عدالت، مدارا و خرد در تاریخ ایران است. بسیاری از رهبران مدرن او را الهامبخش خود دانستهاند.
