قلیهماهی، این خورش تند و ترش جنوبی، فقط یک دستور پخت نیست؛ بخشی از حافظهی جمعی و هویت سفرههای بوشهر و خوزستان و هرمزگان است. راز ماندگاریاش در تضادهایی است که در هر قاشق آن میجوشد: لطافت ماهی تازه در برابر تندی فلفل، و ترشی تمرهندی در برابر عطر تیرهی سبزیهای سرخشده. اگر پایهها را درست بچینید، این خورش با همان عطر کوچههای ساحلی، روی سفرهی شما هم جا باز میکند.

انتخاب ماهی، نیمی از راه است. برای قلیهماهی سراغ ماهیهایی بروید که گوشت لخم و منسجم دارند و در برابر پخت طولانی در سس، فرم خود را حفظ میکنند. هامور، سنگسر، شیر، سرخو و شوریده از بهترین گزینهها هستند . ماهیهای نرم و پولکی برای این خورش مناسب نیستند، چون در سس له میشوند و ظاهر غذا را خراب میکنند. تکههای ماهی را ضخیم ببرید و از همان ابتدا با کمی نمک، فلفل و زردچوبه مزهدار کنید.
سرخ کردن سبزی، قلب تپندهی طعم است. نسبت گشنیز به شنبلیله را جدی بگیرید؛ معمولاً چهار به یک، یعنی برای هر ۴۰۰ گرم گشنیز حدود ۱۰۰ گرم شنبلیله کافی است. شنبلیلهی زیاد، خورش را تلخ میکند . پیاز و سیر را ابتدا در روغن تفت دهید تا طلایی شوند، سپس سبزیهای ریزخردشده را اضافه کنید و با حرارت ملایم آنقدر تفت دهید تا رنگشان از سبز روشن به قهوهای تیره تغییر کند و آبشان کاملاً کشیده شود. این مرحله را عجلهای انجام ندهید؛ عطر عمیقی که از آشپزخانه بلند میشود، پاداش همین صبر است .
ترشی تمرهندی و پخت آرام ماهی، مرحلهی نهایی است. عصارهی تمرهندی را (که بهتر است از قبل در آب گرم خیس کرده و صاف کرده باشید) به سبزیهای سرخشده اضافه کنید و اجازه دهید کمی بجوشد تا سس غلیظ شود. حالا تکههای ماهی را روی سس بچینید، شعله را کم کنید و در قابلمه را نیمهباز بگذارید. نکتهی کلیدی این است که ماهی را هم نزنید؛ فقط گاهی قابلمه را آرام تکان دهید تا ماهی نشکند . بسته به نوع ماهی، حدود ۲۰ تا ۳۰ دقیقه برای پخت کافی است و در ۱۰ تا ۱۵ دقیقهی آخر، با شعلهی بسیار کم، اجازه دهید خورش جا بیفتد و روغن بیندازد.
قلیهماهی را با برنج سفید و تهدیگ ترد سرو کنید. سبزی خوردن تازه، پیاز و یک دوغ خنک، تندی و ترشی این خورش را به بهترین شکل متعادل میکنند.